Fiscaal strafrecht
De fiscus of het parket kijkt naar uw dossier, en de vraag is of het om een correctie gaat of om fiscale fraude. Het verschil zit in het opzet. Voor uw onderneming staat er een geldboete op, en voor u als bestuurder ook een gevangenisstraf en een persoonlijke aansprakelijkheid bij een faillissement.
Wanneer wordt een fiscale overtreding een misdrijf?
Een overtreding van het Wetboek van de inkomstenbelastingen 1992 of van het Wetboek van de belasting over de toegevoegde waarde wordt een misdrijf zodra zij met bedrieglijk opzet of met het oogmerk om te schaden is begaan. Artikel 449 WIB 92 en artikel 73 W.BTW straffen die overtreding met een gevangenisstraf van niveau 2. Is zij gepleegd in het kader van ernstige fiscale fraude, al dan niet georganiseerd, dan staat er een gevangenisstraf van niveau 3 op.
In beide gevallen kan de rechter daarnaast een geldboete opleggen van 2.000 tot 4.000.000 euro. Die bijkomende geldboete is een mogelijkheid en geen automatisme: de wet zegt telkens dat de rechter ze kan opleggen. Bij verzachtende omstandigheden of bij een strafbare poging zakt die vork naar 200 tot 1.600.000 euro (artikelen 457/1 en 457/2 WIB 92, artikelen 73quinquies/1 en 73nonies W.BTW). De fiscale valsheid staat apart, in artikel 450 WIB 92 en artikel 73bis W.BTW, met niveau 3.
Het zijn wettekstbedragen. Artikel 1 van de wet van 5 maart 1952 verhoogt de strafrechtelijke geldboeten sinds 1 september 2026 met 2,5 opdecimes, dus reken op die cijfers geen eindbedrag uit.
Op 1 september 2026 is ook het nieuwe Strafwetboek in werking getreden. Feiten van voor die datum blijven beheerst door het Strafwetboek van 8 juni 1867, tenzij de nieuwe wet gunstiger is (artikel 2 nieuw Strafwetboek).
Wat riskeert de vennootschap en wat riskeert de bestuurder?
De vennootschap en de bestuurder kunnen samen worden veroordeeld. De decumulregel, die de rechter verplichtte te kiezen, is afgeschaft met ingang van 30 juli 2018. Artikel 18, derde lid, van het nieuwe Strafwetboek zegt uitdrukkelijk dat de verantwoordelijkheid van de rechtspersoon die van de bestuurder niet uitsluit.
Voor de vennootschap geldt wel een eigen regel. Pleegt zij de misdrijven van de artikelen 449 tot 453 WIB 92 of van de artikelen 73, 73bis en 73quater W.BTW, dan wordt zij als hoofdmisdrijf enkel bestraft met de geldboete uit die artikelen (artikel 457, paragraaf 1, tweede lid, WIB 92 en artikel 73quinquies, paragraaf 1, tweede lid, W.BTW). Artikel 456 WIB 92 valt niet onder die afwijking.
De bestuurder wordt aangesproken voor zijn eigen gedragingen, want niemand is strafrechtelijk verantwoordelijk dan voor zijn eigen gedragingen (artikel 16 nieuw Strafwetboek). Een delegatie van bevoegdheden verlegt die verantwoordelijkheid alleen wanneer de gedelegeerde de vereiste bekwaamheid, het gezag en de middelen had, en de bestuurder draagt daarvan de bewijslast.
Onze specialisten meten dat risico vooraf met een audit strafrechtelijke verantwoordelijkheid, en voeren daarna de strafrechtelijke verdediging van de onderneming, of uw verdediging wanneer u zelf van fraude verdacht wordt.
Waarom ernstige fiscale fraude de bestuurder raakt bij een faillissement
Ernstige fiscale fraude geldt bij een faillissement in elk geval als een kennelijk grove fout. Artikel XX.225 van het Wetboek van economisch recht laat toe dat huidige of gewezen bestuurders persoonlijk aansprakelijk worden verklaard voor het geheel of een deel van de schulden, ten belope van het tekort, wanneer een door hen begane kennelijk grove fout heeft bijgedragen tot het faillissement. De wet zegt uitdrukkelijk dat iedere vorm van ernstige fiscale fraude, al dan niet georganiseerd, daar in elk geval onder valt.
De vordering is uitgesloten voor kleine ondernemingen met een gemiddelde omzet van minder dan 620.000 euro en een balanstotaal van ten hoogste 370.000 euro. Boven die grens kan de curator de bestuurder voor het tekort aanspreken.
Het plafond op de bestuurdersaansprakelijkheid vangt dat niet op. Artikel 2:57 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen plafonneert de aansprakelijkheid op 125.000 euro tot 12 miljoen euro, maar dat plafond dekt artikel XX.227 WER en niet artikel XX.225 WER. Het valt bovendien weg bij zware fout en bij bedrieglijk opzet, en een voorafgaande vrijwaring door de vennootschap wordt voor niet geschreven gehouden (artikelen 2:57, paragraaf 3, en 2:58 WVV).
Loopt het faillissement al, lees dan onze pagina over conflicten na faling en vereffening.
Het verband tussen fiscale fraude en witwassen
Het vermogensvoordeel uit een fiscaal misdrijf valt onder de omschrijving van witwassen. Artikel 502 van het nieuwe Strafwetboek straft onder meer het verwerven, bewaren en beheren van vermogensvoordelen uit een misdrijf, het omzetten of overdragen ervan om de illegale herkomst te verbergen, en het verhullen van de aard, de oorsprong of de eigendom ervan. De straf is niveau 3.
De rechter kan daarbij een geldboete opleggen van 200 euro tot 2.000.000 euro, of een bedrag dat kan oplopen tot de waarde van de witgewassen goederen. Uw bedrijfsrevisor, uw accountant en uw belastingadviseur zijn bovendien onderworpen entiteiten onder de antiwitwaswetgeving (artikel 5, paragraaf 1, van de wet van 18 september 2017), en hun verplichtingen staan los van uw fiscaal dossier.
Wij schreven eerder over wat witwassen is en wat de gevaren zijn, en wij geven advies bij de antiwitwaswetgeving aan ondernemingen.
Wat kunt u doen voordat het onderzoek u bereikt?
U kunt uw fiscale positie rechtzetten zolang er geen onderzoek loopt. Op federaal niveau is de fiscale regularisatie opnieuw open sinds hoofdstuk 5 van de programmawet van 18 juli 2025, bekendgemaakt op 29 juli 2025. Die wet richt het Contactpunt regularisaties opnieuw op bij de Dienst voorafgaande beslissingen in fiscale zaken.
Dat venster sluit zodra het onderzoek u bereikt. De aangifte heeft geen uitwerking wanneer u vooraf schriftelijk in kennis bent gesteld van lopende specifieke onderzoeksdaden door onder meer een Belgische gerechtelijke instantie, een belastingadministratie of een sociale inspectiedienst (artikel 44). Regularisatie is daarnaast uitgesloten voor bedragen die in verband kunnen worden gebracht met onder meer oplichting, diefstal, afpersing, corruptie en misdrijven die verband houden met een staat van faillissement (artikel 49).
Op Vlaams niveau loopt sinds 1 januari 2026 een nieuwe regularisatie voor de erfbelasting en de registratiebelasting. De aangifte gaat naar de Vlaamse Belastingdienst, uiterlijk op 31 december 2029, en alleen voor inbreuken begaan voor 1 juli 2025.
Onze specialisten begeleiden uw fiscale regularisatie en fiscale rechtzetting, en met onze online rekentool simuleert u een regularisatie anoniem.
Ligt het dossier al bij het parket, dan blijft een minnelijke schikking mogelijk. Voor een fiscaal misdrijf is zij pas mogelijk nadat de ontdoken belastingen met de interesten betaald zijn en de administratie daarmee heeft ingestemd (artikel 216bis, paragraaf 6, Wetboek van strafvordering). De rechter moet die schikking bekrachtigen. Wij begeleiden de minnelijke schikking in een strafzaak en de verdediging die daarnaast loopt.
Veelgestelde vragen
Welke straf staat er in België op fiscale fraude?
Op fiscale fraude staat een gevangenisstraf van niveau 2, en op ernstige fiscale fraude een gevangenisstraf van niveau 3 (artikel 449 WIB 92 en artikel 73 W.BTW). De rechter kan in beide gevallen een bijkomende geldboete van 2.000 tot 4.000.000 euro opleggen. Bij verzachtende omstandigheden of bij een strafbare poging zakt die vork naar 200 tot 1.600.000 euro. Het zijn wettekstbedragen, waar de opdecimes van de wet van 5 maart 1952 nog bijkomen.
Kan de vennootschap samen met de bestuurder worden vervolgd?
Ja. De decumulregel is sinds 30 juli 2018 afgeschaft, en artikel 18, derde lid, van het nieuwe Strafwetboek bepaalt dat de verantwoordelijkheid van de rechtspersoon die van de bestuurder niet uitsluit. Voor de fiscale misdrijven van de artikelen 449 tot 453 WIB 92 en van de artikelen 73, 73bis en 73quater W.BTW wordt de vennootschap als hoofdmisdrijf wel enkel met de geldboete uit die artikelen bestraft.
Kan de curator de bestuurder na een faillissement aanspreken?
Ja, wanneer een kennelijk grove fout heeft bijgedragen tot het faillissement, en iedere vorm van ernstige fiscale fraude geldt in elk geval als zo een fout (artikel XX.225 WER). De bestuurder kan dan persoonlijk aansprakelijk worden verklaard ten belope van het tekort. De vordering is uitgesloten voor kleine ondernemingen met een gemiddelde omzet onder 620.000 euro en een balanstotaal van ten hoogste 370.000 euro.
Kan ik nog regulariseren als er al een onderzoek loopt?
Nee. De aangifte heeft geen uitwerking wanneer u vooraf schriftelijk in kennis bent gesteld van lopende specifieke onderzoeksdaden door een gerechtelijke instantie, een belastingadministratie, een socialezekerheidsinstelling, een sociale inspectiedienst of de FOD Economie. Regularisatie is bovendien uitgesloten voor bedragen die in verband kunnen worden gebracht met onder meer oplichting, diefstal en misdrijven die verband houden met een staat van faillissement.
Wanneer is een minnelijke schikking mogelijk in een fiscaal dossier?
Pas nadat de ontdoken belastingen met de interesten betaald zijn en de administratie daarmee heeft ingestemd (artikel 216bis, paragraaf 6, Wetboek van strafvordering). De rechter moet de schikking daarna bekrachtigen en toetst onder meer de vergoeding van de fiscale administratie en de proportionaliteit. Betaalt u de geldsom, dan geldt die betaling voor de burgerlijke rechtbank als een onweerlegbaar vermoeden van fout.