Sinds 2004 zijn advocaten onderworpen aan verschillende witwasverplichtingen. De advocaten hebben een belangrijke verantwoordelijkheid in de strijd tegen witwassen en financiering van terrorisme. Ze moeten voldoen aan de verplichtingen van de Wet van 18 september 2017 tot voorkoming van het witwassen van geld en financiering van terrorisme en tot beperking van het gebruik van contanten (De Witwaspreventiewet, hierna: de ‘WPW’).
In dit blogbericht bespreken we de witwasverplichtingen van advocaten, waarom deze verplichtingen bestaan en hoe advocaten deze kunnen naleven zonder de vertrouwensrelatie met hun cliënten in het gevaar te brengen.
Waarom hebben advocaten witwasverplichtingen?
Witwassen is het proces waarbij illegaal verkregen gelden worden omgezet in legale inkomsten. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren door complexe financiële transacties, het kopen van vastgoed of via schijnstructuren. Advocaten kunnen hierbij betrokken raken doordat zij financiële transacties begeleiden, adviseren over bedrijfsstructuren of vastgoedtransacties afhandelen. Dit kan leiden tot sancties binnen het preventieve kader, maar eveneens tot strafrechtelijke vervolging.
Toepassingsgebied
Advocaten vallen onder de WPW, maar slechts in specifieke gevallen, namelijk bij de zogenaamde ‘geviseerde activiteiten’. Artikel 5, §1, 28° WPW bepaalt dat advocaten aan de WPW moeten voldoen bij:
“28° de advocaten :
- a) wanneer zij hun cliënt bijstaan bij het voorbereiden of uitvoeren van verrichtingen in verband met :
- i) de aan- en verkoop van onroerend goed of bedrijven;
- ii) het beheren van diens geld, waardepapieren of andere activa;
iii) de opening of het beheer van bank-, spaar- of effectenrekeningen;
- iv) het organiseren van de inbreng die nodig is voor de oprichting, de exploitatie of het beheer van vennootschappen;
- v) de oprichting, de exploitatie of het beheer van fiducieën of trusts, vennootschappen, stichtingen of soortgelijke structuren;
- b) of wanneer zij optreden in naam en voor rekening van hun cliënt in enigerlei financiële verrichtingen of verrichtingen in onroerend goed;”
Daarnaast vallen advocaten onder de wet als zij via hun derdenrekening financiële verrichtingen uitvoeren in naam en voor rekening van een cliënt, ongeacht of het om een geviseerde activiteit gaat.
Witwasverplichtingen voor advocaten
1. De algemene risicobeoordeling
Advocaten moeten een algemene risicobeoordeling uitvoeren om de risico’s van witwassen en terrorismefinanciering te identificeren. Dit omvat het beoordelen van de cliënten, de aangeboden diensten en de geografische gebieden waarin het kantoor actief is. Een beoordeling van het algemene risico, stelt de advocaat in staat om gepaste maatregelen te nemen.
2. Know Your Customer (KYC) – de individuele risicobeoordeling
Een essentieel onderdeel van de witwasbestrijding is het principe “Know Your Customer” (KYC). Advocaten moeten gedetailleerde informatie verzamelen over hun cliënten om hun identiteit te verifiëren en de risico’s te beoordelen. Dit proces omvat het identificeren van de cliënt, het vaststellen van de herkomst van fondsen en het evalueren van de intenties van de cliënt. De individuele risicobeoordeling helpt ook bij het detecteren van atypische verrichtingen.
3. Opsporen van atypische verrichtingen
Advocaten moeten waakzaam zijn voor ongebruikelijke of verdachte transacties die kunnen wijzen op witwassen. Dit zijn transacties die niet in lijn zijn met de gebruikelijke activiteiten van de klant, grote contante betalingen of complexe structuren die geen duidelijk economisch doel dienen. Het tijdig opsporen van deze verrichtingen is essentieel in de strijd tegen witwassen.
4. De waakzaamheidsverplichtingen
Advocaten moeten voortdurend waakzaam blijven gedurende de zakelijke relatie met de cliënt. Dit betekent dat zij hun klanten en transacties die zij uitvoeren regelmatig moeten monitoren. Bij wijzigingen in het risicoprofiel van de cliënt (bv. nieuwe zakelijke activiteiten, veranderingen in eigendomsstructuren,…) moet de risicobeoordeling worden herzien en de nodige aanvullende maatregelen treffen.
5. Sensibilisering en opleiding
Het is belangrijk dat advocaten en hun personeel op de hoogte zijn van de witwasverplichtingen en de signalen van witwassen kunnen herkennen. Advocatenkantoren moeten dus regelmatig trainingen en opleidingen voorzien. Sensibilisering helpt bij het versterken van de naleving van de wettelijke verplichtingen en zorgt dat iedereen op het kantoor alert is.
6. Meldingsplicht
Wanneer advocaten vermoeden dat een transactie verband houdt met witwassen of terrorismefinanciering, zijn zij verplicht om een melding te doen aan hun Stafhouder. Het niet-naleven van deze meldingsplicht kan ernstige gevolgen hebben, zoals onder meer de medeplichtigheid aan witwasmisdrijven.
Balans tussen vertrouwelijkheid en verantwoordelijkheid
Een van de grootste uitdagingen voor advocaten is het vinden van een balans tussen hun wettelijke verplichtingen en de vertrouwensrelatie met hun cliënten. Advocaten zijn gebonden aan geheimhoudingsplicht, wat betekent dat zij gevoelige informatie van hun cliënten niet zomaar mogen delen. Reden waarom een melding niet rechtstreeks aan de CFI wordt gedaan, maar wel aan de Stafhouder.
Praktische tips voor advocaten:
- Blijf op de hoogte van de wetgeving: zorg dat u als advocaat steeds up-to-date bent met de laatste veranderingen en verplichtingen van de WPW en andere relevante regelgeving;
- Een degelijk witwasbeleid: zorg dat u als advocaat of kantoor een uitgeschreven en omvattend witwasbeleid implementeert dat wordt nageleefd door alle advocaten binnen uw Kantoor;
- Regelmatige training en opleiding: Volg als advocaat of kantoor regelmatig cursussen over witwaspreventie en zorg voor een bewustwording binnen het kantoor;
- Communicatie met cliënten: zorg dat je als advocaat duidelijk bent tegen je cliënten over de wettelijke verplichtingen die je hebt. Leg hen uit waarom bepaalde informatie nodig is en waarom en hoelang deze bewaard wordt.
Heeft u hulp nodig bij het uitwerken en implementeren van een gedegen beleid inzake preventie van witwassen? Neem contact op met ons team voor bijstand.