Slachtoffers van fraude
Wat u de eerste dagen beslist, bepaalt of uw bewijs later standhoudt. U hebt iets vastgesteld. Een factuur zonder tegenprestatie, of een leverancier die niemand kent. Wij overlopen wat een fraudeonderzoek in uw bedrijf juridisch mag, en langs welke weg u de schade kunt terugvorderen.
Wat de eerste dagen beslissen
De eerste dagen beslissen over de waarde van uw bewijs. Artikel 32 van de Voorafgaande Titel van het Wetboek van Strafvordering laat de Belgische strafrechter toe om onregelmatig verkregen bewijs toch te aanvaarden. Drie uitzonderingen beletten hem dat. De eerste is een vormvoorwaarde die op straffe van nietigheid is voorgeschreven. De tweede is een onregelmatigheid die de betrouwbaarheid van het bewijs aantast, de derde een gebruik dat het recht op een eerlijk proces schendt.
Die eerste uitzondering is voor u de gevaarlijkste. De wet van 18 mei 2024 tot regeling van de private opsporing schrijft tien van haar artikelen voor op straffe van nietigheid. Een onderzoek dat een van die tien schendt, levert bewijs op dat de rechter moet weren. Het gaat onder meer over de vergunning van het bureau dat u inschakelt, en over het reglement dat onderzoek op de werkvloer mogelijk maakt.
Intussen loopt het geld weg. Onze specialisten brengen daarom van bij de aanvang het vermogen van de mogelijke daders in beeld. Zo kan er beslag worden gelegd voordat zij van het onderzoek weten. Sinds 1 januari 2025 kunt u ook de bestuurder of de onderaannemer van uw contractpartner rechtstreeks buitencontractueel aanspreken. Wij schreven daarover eerder Het nieuw Boek 6 Burgerlijk Wetboek.
Wij werken daarbij nauw samen met fraude auditoren. Mr. Stijn De Meulenaer is zelf erkend Registered Fraud Auditor en bestuurslid van het Instituut voor Fraude Auditoren.
Waarvoor u bij ons terechtkan
Fraudeonderzoek
Wij staan u bij tijdens een privaat onderzoek en tijdens een gerechtelijk onderzoek door het parket of de onderzoeksrechter. Wij zorgen dat u zich tijdig benadeelde of burgerlijke partij stelt.
Begeleiding privaat onderzoek
Wij begeleiden de private opsporing binnen uw organisatie, al dan niet samen met externe fraude auditoren.
Fraud audit
Samen met u bepalen wij wat juridisch mogelijk is. Op basis van een juridisch onderbouwd rapport beslist u welke stappen volgen.
Anti-fraud audit
Een doorlichting van de zwakke plekken in uw interne controle, met een auditrapport en concrete aanbevelingen.
Schaderecuperatie
Wij brengen het vermogen van de mogelijke daders in kaart en leggen beslag waar dat kan, zo nodig na toestemming van de beslagrechter.
Rechtzetting fraude
Ontslag, vervanging van bestuurders, bewarende maatregelen en, waar dat mogelijk en wenselijk is, een dadingsovereenkomst.
Bijstand voor de strafrechter
Wij behartigen uw burgerlijke belangen als benadeelde partij, voor de raadkamer en voor de correctionele rechtbank.
Wat een fraudeonderzoek in uw bedrijf moet naleven
Kijk eerst na of een reglement het onderzoek op de werkvloer toelaat. Artikel 65 van de wet private opsporing stelt daarvoor een voorwaarde. De toelating en de nadere regels van private onderzoeken op de werkvloer moeten uitdrukkelijk en transparant in een reglement staan. Artikel 101 schrijft dat artikel voor op straffe van nietigheid. Artikel 180 gaf de opdrachtgever twee jaar vanaf de inwerkingtreding van de wet, op 16 december 2024, om zich in regel te stellen.
Vraag daarna de vergunning op van elk extern bureau dat u inschakelt. Artikel 8 van dezelfde wet verbiedt iedereen om een niet-vergund bureau in te schakelen, en ook dat artikel staat op straffe van nietigheid. Voor uw eigen personeelsdienst ligt het anders. De leden ervan die incidentenonderzoek voeren ten laste van de werknemers van hun eigen werkgever hebben geen vergunning nodig, en geen identificatiekaart. De overige regels van de wet blijven wel op hen van toepassing.
CAO nr. 81 laat controle op elektronische onlinecommunicatiegegevens toe voor vier doeleinden. Daartoe behoren het voorkomen van ongeoorloofde feiten en de bescherming van de vertrouwelijke economische, handels- en financiële belangen van de onderneming. De werkgever omschrijft die doelstelling duidelijk en expliciet, en licht de ondernemingsraad en de betrokken werknemers vooraf in. Voor camerabewaking geldt CAO nr. 68: een camera die de arbeid van de werknemer viseert, mag alleen tijdelijk zijn. Wij schreven daarover eerder Camera tegen diefstal.
Leg het dossier vast voordat u begint. Artikel 30 van de AVG verplicht u tot een register van de verwerkingsactiviteiten. De vrijstelling voor ondernemingen met minder dan 250 personen valt weg zodra de verwerking niet incidenteel is. Artikel 10 van de wet van 30 juli 2018 laat verwerking van gegevens over strafbare feiten toe, voor zover uw eigen geschillen dat nodig maken. Diezelfde bepaling verplicht u tot een lijst van wie toegang krijgt, en tot een vertrouwelijkheidsverplichting.
Het dossier blijft niet geheim. De opdrachtgever meldt uiterlijk dertig dagen na het eindrapport of hij er gevolg aan geeft. Geeft hij gevolg, dan licht de opdrachthouder de betrokkene en elke andere identificeerbare persoon onverwijld schriftelijk in. Artikel 102 legt de privaat onderzoeker daarnaast een eigen meldingsplicht bij de procureur des Konings op, die alleen speelt wanneer de feiten duidelijk zijn. De andere doelgroepen van ons kantoor staan op Voor wie.
Veelgestelde vragen
Mag ik het onderzoek in mijn onderneming zelf voeren?
Uw eigen personeelsdienst mag incidentenonderzoek voeren ten laste van uw eigen werknemers, zonder vergunning en zonder identificatiekaart. Artikel 43 van de wet van 18 mei 2024 tot regeling van de private opsporing maakt die uitzondering uitdrukkelijk. De overige regels van die wet blijven wel gelden, ook de meldingsplicht aan het parket. De wet zegt niet waar een structureel georganiseerde onderzoeksafdeling ophoudt een personeelsdienst te zijn. Laat die grens dus vooraf beoordelen.
Mag ik de mailbox van een werknemer lezen?
Dat mag alleen binnen de vier doeleinden van CAO nr. 81, en in twee stappen. De verzameling begint globaal. De koppeling van de gegevens aan een aangewezen werknemer mag onmiddellijk bij de eerste drie doeleinden. Gaat het om de naleving van uw eigen ICT-regels, dan komt er eerst een voorlichtingsfase en daarna een gesprek met de werknemer. De Gegevensbeschermingsautoriteit aanvaardt zijn toestemming niet als rechtsgrond, omdat hij zich in een ondergeschikte positie bevindt.
Moet ik een register bijhouden voor een fraudeonderzoek?
Artikel 30 van de AVG verplicht u tot een register van de verwerkingsactiviteiten. De vrijstelling voor ondernemingen met minder dan 250 personen valt weg zodra de verwerking niet incidenteel is. Artikel 10 van de wet van 30 juli 2018 laat verwerking van gegevens over strafbare feiten toe, voor zover uw eigen geschillen dat nodig maken. Diezelfde bepaling verplicht u tot een lijst van wie toegang krijgt, en tot een vertrouwelijkheidsverplichting.
Kan ik beslag leggen voordat de dader het onderzoek opmerkt?
Dat kan vaak, en de snelste weg is het bewarend beslag onder derden. Dat beslag kan bij gerechtsdeurwaarder, op grond van authentieke of onderhandse stukken, zonder voorafgaande beschikking van de rechter. Voor de andere gevallen vraagt u de beslagrechter om verlof, met een verzoekschrift. Dat verlof veronderstelt spoedeisendheid en een schuldvordering die zeker en opeisbaar is. Op het verzoekschrift wordt uiterlijk binnen acht dagen na de neerlegging beschikt, en het beslag geldt drie jaar.
Wat verandert Boek 6 van het Burgerlijk Wetboek aan mijn vordering?
Boek 6 laat u toe de hulppersoon van uw contractpartner rechtstreeks buitencontractueel aan te spreken. Artikel 6.3, paragraaf 2, maakt een einde aan de quasi-immuniteit van de hulppersoon. Ook de werknemer, de bestuurder of de onderaannemer van uw medecontractant komt daardoor in beeld. Die hulppersoon kan wel dezelfde verweermiddelen inroepen als zijn opdrachtgever, behalve bij een fout die met het opzet schade te veroorzaken werd begaan. Boek 6 geldt alleen voor feiten die zich na 1 januari 2025 hebben voorgedaan.
Wat gebeurt er met mijn schade bij een minnelijke schikking?
Uw schade moet geheel vergoed zijn voordat de procureur des Konings een minnelijke schikking kan voorstellen. Bij uitzondering volstaat een schriftelijke erkenning van burgerlijke aansprakelijkheid, met bewijs van betaling van het onbetwiste deel. De rechter die de schikking bekrachtigt, gaat na of het slachtoffer en de fiscale of sociale administratie vergoed zijn. U behoudt het recht om uw rechten voor de burgerlijke rechtbank te doen gelden. Betaalt de dader de geldsom, dan geldt die betaling daar als een onweerlegbaar vermoeden van fout.