Voor bestuurders, aandeelhouders en schuldeisers
De ontbinding en vereffening van een vennootschap maakt een einde aan de onderneming, niet aan de aansprakelijkheid. Het Wetboek van vennootschappen en verenigingen wijst aan wie vereffenaar is, waarvoor hij kan worden aangesproken, en wat een aandeelhouder na de sluiting nog riskeert. Deze pagina zet die regels op een rij voor wie in dat traject terechtkomt.
Wanneer spreekt de rechtbank de ontbinding uit?
De voorzitter van de ondernemingsrechtbank kan een vennootschap om wettige redenen ontbinden, op verzoek van een aandeelhouder of een vennoot. Artikel 2:73 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen geeft hem die bevoegdheid, zitting houdend zoals in kort geding. De rechtbank van de zetel van de vennootschap is bevoegd. Artikel 2:70 somt daarnaast de andere ontbindingsgronden op.
Die vordering staat open in elke vennootschapsvorm. Daarin verschilt zij van de geschillenregeling van titel 7, die volgens artikel 2:60 alleen geldt voor besloten vennootschappen en voor niet-genoteerde naamloze vennootschappen. Voor een coöperatieve vennootschap of een vennootschap onder firma blijft de gerechtelijke ontbinding om wettige redenen dus over. Wij wegen die weg af tegen de andere bij een conflict tussen vennoten.
Welke weg de juiste is, hangt af van wat u wil bereiken. Een uittreding levert een prijs op voor uw aandelen. Een ontbinding maakt een einde aan de vennootschap zelf. Wij zetten die keuzes naast elkaar in de procedure bij een vennootschapsconflict.
Wie is vereffenaar wanneer niemand benoemd is?
De bestuurders worden dan ten aanzien van derden als vereffenaars van rechtswege beschouwd. Artikel 2:79 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen bepaalt dat onder meer voor de besloten vennootschap, de coöperatieve vennootschap en de naamloze vennootschap. Zij krijgen die hoedanigheid zonder de bevoegdheden die de wet en de statuten aan een benoemde vereffenaar toekennen.
Voor een bestuurder in een lopend conflict is dat het scharnier. Wie de vennootschap stil laat vallen zonder een vereffenaar te laten benoemen, komt zelf in de rol van vereffenaar terecht. Zijn aansprakelijkheid als bestuurder loopt daarnaast gewoon door, met de gronden en de plafonds die staan bij bestuurdersaansprakelijkheid.
Waarvoor kan een vereffenaar worden aangesproken?
De algemene vergadering beslist of tegen de vereffenaars een vennootschapsvordering wordt ingesteld. Artikel 2:107 zegt dat met zoveel woorden, en laat haar een of meer lasthebbers aanstellen voor de uitvoering van die beslissing. De structuur is dezelfde als bij de vordering tegen bestuurders.
De termijn is vijf jaar. Artikel 2:143, paragraaf 1, laat alle rechtsvorderingen tegen leden van het bestuursorgaan, dagelijks bestuurders, commissarissen en vereffenaars verjaren door verloop van vijf jaar, wegens verrichtingen in verband met hun taak. Voor de vordering tegen de vereffenaars loopt die termijn vanaf de bekendmaking die artikel 2:102 voorschrijft.
In een fraudedossier telt het slot van dat artikel. Zijn de verrichtingen met opzet verborgen gehouden, dan begint de termijn van vijf jaar pas te lopen vanaf de ontdekking ervan. Een vereffening die een verrichting wegwerkt, koopt dus geen tijd. Wij lezen de stemming over de kwijting mee na, en wat zij dekt staat bij kwijting aan bestuurders.
Wat riskeert een aandeelhouder na de sluiting van de vereffening?
De aandeelhouder blijft aansprakelijk voor de schulden die bij de sluiting onbetaald bleven en die hij kende. Artikel 2:104, paragraaf 2, stelt die aansprakelijkheid in voor de besloten, de coöperatieve en de naamloze vennootschap, zonder hoofdelijkheid tussen de aandeelhouders. Het gaat om schulden waarvan zij op de hoogte waren of, gezien de omstandigheden, niet onkundig konden zijn, en waarvoor bij de sluiting geen toereikend bedrag werd geconsigneerd.
Er staat een grens op dat bedrag. De aansprakelijkheid is per aandeelhouder beperkt tot de terugbetaalde inbreng, vermeerderd met zijn aandeel in het vereffeningssaldo.
Bij een ontbinding en vereffening in één akte valt de kennisvoorwaarde weg. Paragraaf 3 van artikel 2:104 schakelt die voorwaarde uit wanneer de vennootschap wordt ontbonden en vereffend volgens de artikelen 2:80 en 2:81. Wie op die manier afsluit, kan zich achteraf niet op onwetendheid beroepen.
Wanneer wordt een gesloten vereffening heropend?
Een schuldeiser die niet integraal werd betaald, kan de heropening vorderen wanneer na de sluiting blijkt dat een actief vermogensbestanddeel werd vergeten. Artikel 2:105, paragraaf 1, eerste lid, geeft hem dat recht. Het derde lid beveelt de heropening enkel wanneer de waarde van het vergeten actief de kosten van de heropening overschrijdt.
De vennootschap krijgt daarbij opnieuw rechtspersoonlijkheid. Paragraaf 2 van hetzelfde artikel bepaalt dat. Zij kan dus opnieuw worden gedagvaard voor wat bij de sluiting is blijven liggen.
Ook die vordering heeft haar grenzen. Artikel 2:143, paragraaf 3, laat de vordering tot heropening verjaren na vijf jaar vanaf de bekendmaking van de sluiting, en sluit haar uit een jaar na de dag waarop het vergeten actief werd ontdekt. Wordt de vennootschap failliet verklaard, dan schorst artikel XX.119 van het Wetboek van economisch recht van rechtswege alle gedingen over de boedel tot de aangifte van de schuldvordering is gedaan. Wat daarna nog kan, staat bij conflicten na faling en vereffening.
Veelgestelde vragen
Wanneer kan de rechtbank een vennootschap ontbinden om wettige redenen?
Op verzoek van een aandeelhouder of een vennoot, en om wettige redenen. Artikel 2:73 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen laat de voorzitter van de ondernemingsrechtbank van de zetel van de vennootschap die ontbinding uitspreken, zitting houdend zoals in kort geding. Anders dan de geschillenregeling van titel 7 is die vordering niet beperkt tot de besloten vennootschap en de naamloze vennootschap. Artikel 2:70 somt de andere ontbindingsgronden op.
Wie is vereffenaar wanneer de algemene vergadering er geen benoemt?
De bestuurders. Artikel 2:79 van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen beschouwt hen ten aanzien van derden als vereffenaars van rechtswege wanneer geen vereffenaars zijn benoemd of aangewezen, onder meer in de besloten vennootschap, de coöperatieve vennootschap en de naamloze vennootschap. Zij krijgen die hoedanigheid zonder de bevoegdheden die de wet en de statuten aan een benoemde vereffenaar toekennen.
Binnen welke termijn kan een vordering tegen de vereffenaars worden ingesteld?
Binnen vijf jaar. Artikel 2:143, paragraaf 1, van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen laat alle rechtsvorderingen tegen onder meer vereffenaars verjaren door verloop van vijf jaar, wegens verrichtingen in verband met hun taak. Voor de vordering tegen de vereffenaars loopt die termijn vanaf de bekendmaking die artikel 2:102 voorschrijft. Zijn de verrichtingen met opzet verborgen gehouden, dan loopt de termijn pas vanaf de ontdekking ervan.
Kan een schuldeiser de aandeelhouders nog aanspreken na de sluiting van de vereffening?
Ja, binnen de grenzen van artikel 2:104, paragraaf 2, van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen. De aandeelhouders zijn, zonder hoofdelijkheid tussen hen, aansprakelijk voor de schulden die bij de sluiting onbetaald bleven en waarvoor geen toereikend bedrag werd geconsigneerd, indien zij van die schulden op de hoogte waren of daarvan niet onkundig konden zijn. Die aansprakelijkheid is beperkt tot de terugbetaalde inbreng plus het aandeel in het vereffeningssaldo.
Wanneer kan de vereffening worden heropend?
Wanneer na de sluiting blijkt dat een actief vermogensbestanddeel werd vergeten. Artikel 2:105, paragraaf 1, eerste lid, van het Wetboek van vennootschappen en verenigingen geeft die vordering aan elke schuldeiser wiens schuldvordering niet integraal werd voldaan. Het derde lid beveelt de heropening enkel wanneer de waarde van het vergeten actief de kosten van de heropening overschrijdt. Artikel 2:143, paragraaf 3, sluit de vordering uit een jaar na de dag waarop dat actief werd ontdekt.
Verwant